Biratnagar, Morang, Nepal
बिचार

साइबर बुलिङ: समाजको नयाँ चुनौती र यसको स्वास्थ्यमा प्रभाव

डाक्टर पार्थ गुरागाईं
१४ चैत २०८२, शनिवार

Advertisement

आजको डिजिटल युगमा इन्टरनेट, सामाजिक सञ्जाल र स्मार्टफोन हाम्रो दैनिक जीवनको अभिन्न हिस्सा बनिसकेका छन्। जहाँ यी प्रविधिहरूले हाम्रो जीवनलाई सजिलो बनाएका छन्, त्यहीं अर्कोतर्फ एउटा गम्भीर समस्या पनि जन्माएको छसाइबर बुलिङ (Cyber Bullying)

साइबर बुलिङ भन्नाले डिजिटल माध्यम (जस्तै फेसबुक, टिकटक, इन्स्टाग्राम, म्यासेन्जर आदि) प्रयोग गरेर कसैलाई डराउने, अपमान गर्ने, हेला गर्ने, धम्क्याउने वा मानसिक पीडा दिने व्यवहारलाई जनाउँछ।

 

सामाजिक दृष्टिकोणबाट साइबर बुलिङ

सामाजिक रूपमा हेर्दा साइबर बुलिङ केवल व्यक्तिगत समस्या होइन, यो एउटा सामाजिक विकृति  बन्दै गएको छ।

  • सामाजिक सञ्जालको दुरुपयोग: अभिव्यक्तिको स्वतन्त्रताको नाममा अपशब्द, ट्रोलिङ, र चरित्र हत्या गर्ने प्रवृत्ति बढ्दै गएको छ। 
  • गोपनीयताको अभाव: व्यक्तिको निजी जीवन सार्वजनिक गरेर अपमान गर्ने घटना बढिरहेका छन्। 
  • भीड मानसिकता : एक जनाले सुरु गरेको ट्रोलिङमा अरू पनि जोडिने प्रवृत्ति देखिन्छ। 
  • युवापुस्तामा प्रभाव: किशोरकिशोरीहरू सबैभन्दा बढी प्रभावित हुन्छन्, जसले उनीहरूको आत्मसम्मानमा गहिरो चोट पुर्‍याउँछ। 

यसले समाजमा अविश्वास, डर, र असुरक्षाको भावना बढाउँछ।

 

स्वास्थ्यमा पर्ने प्रभावहरू

साइबर बुलिङको असर केवल मानसिक मात्र होइन, शारीरिक र सामाजिक स्वास्थ्यमा पनि देखिन्छ।

१. मानसिक स्वास्थ्य 

  • चिन्ता 
  • डिप्रेसन 
  • आत्मविश्वासमा कमी 
  • आत्महत्या गर्ने सोच  

धेरै केसहरूमा पीडितले आफूलाई एक्लो महसुस गर्छ र सहयोग माग्न हिच्किचाउँछ।

२. शारीरिक स्वास्थ्य 

  • निद्रा नलाग्ने समस्या  
  • टाउको दुख्ने, पेट दुख्ने 
  • थकान र कमजोरी 

३. सामाजिक स्वास्थ्य (Social Health)

  • सामाजिक सम्बन्धबाट टाढा हुने 
  • विद्यालय वा कार्यस्थलमा प्रदर्शन घट्ने 
  • एक्लोपन  बढ्ने 

 

साइबर बुलिङ न्यूनीकरणका उपायहरू

यस समस्यालाई नियन्त्रण गर्न बहु-स्तरीय प्रयास आवश्यक छ।

 

१. व्यक्तिगत स्तरमा 

  • सामाजिक सञ्जालको जिम्मेवार प्रयोग गर्ने 
  • अनावश्यक कमेन्ट वा सन्देशलाई ब्लक र रिपोर्ट गर्ने 
  • आत्मसम्मान  बढाउने 
  • समस्या परेमा विश्वासिलो व्यक्तिसँग कुरा गर्ने 

 

२. पारिवारिक स्तरमा 

  • अभिभावकहरूले बालबालिकासँग खुला संवाद राख्ने 
  • डिजिटल प्रयोगबारे मार्गदर्शन दिने 
  • बच्चाहरूको अनलाइन गतिविधिमा उचित निगरानी गर्ने 
  • समस्या देखिएमा समयमै हस्तक्षेप गर्ने 

 

३. सामाजिक स्तरमा 

  • विद्यालय तथा कलेजहरूमा साइबर सचेतना कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने 
  • सकारात्मक डिजिटल संस्कृतिको विकास गर्ने 
  • मिडियाले जिम्मेवार भूमिका निर्वाह गर्ने 
  • सामुदायिक स्तरमा काउन्सेलिङ सेवा उपलब्ध गराउने 

 

४. सरकारी स्तरमा 

  • साइबर अपराध विरुद्ध कडा कानुन बनाउने र कार्यान्वयन गर्ने 
  • प्रहरी तथा साइबर ब्यूरोलाई सुदृढ बनाउने 
  • राष्ट्रिय स्तरमा जनचेतना अभियान सञ्चालन गर्ने 
  • विद्यालय पाठ्यक्रममा डिजिटल साक्षरता  समावेश गर्ने 
  • पीडितका लागि मनोपरामर्श सेवा  विस्तार गर्ने 

 

निष्कर्ष

साइबर बुलिङ आजको समाजको गम्भीर चुनौती हो, जसले व्यक्तिको मानसिक, शारीरिक र सामाजिक स्वास्थ्यमा गहिरो असर पार्छ। यो समस्या समाधान गर्न केवल कानुन पर्याप्त हुँदैनव्यक्ति, परिवार, समाज र सरकार सबैको साझा प्रयास आवश्यक हुन्छ।

हामी सबैले डिजिटल संसारलाई सुरक्षित, सम्मानजनक र सकारात्मक बनाउने जिम्मेवारी लिनुपर्छ।

शब्दहरू पनि हतियार हुन सक्छन् । तर तिनै शब्दहरूले उपचार पनि गर्न सक्छन्।

View : 44

Copyright © 2023 -2026. Akhabar ka kura | News. All Rights Reserved